Dé skinbooster bestaat niet.

Waarom verschillende producten onder dezelfde naam biologisch totaal anders werken

De term skinbooster kom je tegenwoordig bijna dagelijks tegen. Op sociale media, op websites van klinieken en steeds vaker ook tijdens consultaties.

"Ik wil een skinbooster."

Maar wat bedoelen we eigenlijk met een skinbooster?

Voor de een is het een product dat de huid vooral hydrateert. Voor een ander draait het om collageenstimulatie. Weer een ander product probeert de activiteit van fibroblasten te ondersteunen of de extracellulaire matrix gunstig te beïnvloeden. Toch worden ze in de praktijk veelal onder dezelfde noemer geplaatst.

Dit maakt de term skinbooster vooral tot een marketingbegrip, en niet tot een medische productcategorie.

En precies daar ontstaat de verwarring.

Voorbeelden van verschillende skinboosters

Eén naam, veel verschillende biologische processen

Wanneer patiënten vragen naar "de beste skinbooster", is dat eigenlijk vergelijkbaar met vragen naar "de beste medicatie" zonder eerst te weten waarvoor die bedoeld is.

In de geneeskunde vertrekken we immers niet vanuit een product, maar vanuit een diagnose. Pas wanneer duidelijk is wat we willen behandelen, kunnen we bepalen welke behandeling daarbij past.

Voor de huid geldt precies hetzelfde.

Niet iedere huid heeft behoefte aan extra hydratatie. Niet iedere patiënt heeft een verminderde collageen aanmaak. Soms ligt het probleem vooral in de elasticiteit van de huid, soms in de kwaliteit van de extracellulaire matrix en soms speelt een combinatie van factoren een rol.

De eerste vraag die we moeten stellen is dan ook: "Wat willen we eigenlijk verbeteren?"

Welke biologische processen kunnen we beïnvloeden?

De huid is geen statisch orgaan, maar een actief weefsel waarin voortdurend processen plaatsvinden zoals vochtregulatie, celcommunicatie, collageen aanmaak en herstel.

Met huidverbeterende behandelingen proberen we niet simpelweg “de huid jonger te maken”, maar bepaalde biologische processen gericht te ondersteunen.

Sommige behandelingen richten zich vooral op hydratatie en het verbeteren van het vochtgehalte in de huid. Andere beïnvloeden de activiteit van fibroblasten, de cellen die verantwoordelijk zijn voor de productie van collageen en andere onderdelen van de extracellulaire matrix. Weer andere ondersteunen herstelprocessen of proberen op een andere manier de kwaliteit van het huidweefsel te verbeteren.

Deze verschillende aangrijpingspunten verklaren waarom producten die allemaal als skinbooster worden aangeboden, toch een totaal verschillend effect kunnen hebben.

De vraag is daarom niet welke skinbooster “het beste” is, maar welk biologisch proces we bij een specifieke huid willen ondersteunen.

Producten die vooral hydrateren

Binnen deze groep vinden we onder meer klassieke hyaluronzuur-skinboosters (bijvoorbeeld Skinvive ®) Deze producten bestaan uit gestabiliseerd hyaluronzuur dat in kleine hoeveelheden oppervlakkig in de huid wordt geïnjecteerd. Hun voornaamste functie is het aantrekken en vasthouden van water, waardoor de huid beter gehydrateerd oogt en vaak een gladdere textuur krijgt.

De wetenschappelijke evidentie voor verbetering van huidhydratatie is goed onderbouwd. Voor effecten op collageenproductie of langdurige structurele huidverjonging is de evidentie beperkter. Dat betekent niet dat deze behandelingen geen waarde hebben, maar wel dat hun belangrijkste effect vooral gezocht moet worden in hydratatie en een subtiele verbetering van de huidkwaliteit.

Hydratatie én biostimulatie

Profhilo® neemt hier een bijzondere plaats in.

Het bevat een hoge concentratie hyaluronzuur, opgebouwd uit een combinatie van hoog- en laagmoleculair hyaluronzuur zonder chemische crosslinking. Hierdoor werkt het anders dan klassieke fillers en ook anders dan de meeste traditionele skinboosters.

Naast hydratatie suggereren zowel preklinische als klinische studies dat Profhilo de activiteit van fibroblasten kan beïnvloeden en de productie van collageen en elastine kan stimuleren. Hoewel de exacte biologische mechanismen nog niet volledig zijn opgehelderd, lijkt het product wel meer te doen dan alleen vocht aantrekken.

Dat verklaart waarom Profhilo vaak wordt gezien als een brug tussen hydratatie en biostimulatie.

Producten die gericht zijn op regeneratie

Polynucleotiden vormen een relatief nieuwe groep binnen de esthetische geneeskunde.

In tegenstelling tot hyaluronzuur zijn dit geen hydraterende moleculen. Ze worden gebruikt met als doel een gunstig biologisch milieu te creëren voor herstelprocessen in de dermale matrix. Daarbij lijken ze onder meer de activiteit van fibroblasten te ondersteunen, de huidbarrière te helpen herstellen en de kwaliteit van het bindweefsel positief te beïnvloeden.

Voor sommige indicaties, zoals de kwetsbare huid rondom de ogen, zijn de eerste klinische resultaten veelbelovend. Tegelijk moeten we eerlijk zijn: de wetenschappelijke literatuur groeit snel, maar is wel nog beperkter dan die van bijvoorbeeld hyaluronzuur.

Steeds vaker zien we ook producten waarin polynucleotiden worden gecombineerd met hyaluronzuur. Vanuit biologisch oogpunt is dat een logische combinatie: het hyaluronzuur zorgt voor hydratatie, terwijl de polynucleotiden gericht zijn op ondersteuning van herstelprocessen. Of deze combinatie voor iedere indicatie daadwerkelijk betere klinische resultaten geeft, zal verder onderzoek moeten uitwijzen.

Ondersteuning van fibroblasten

Injecteerbare aminozuurformules, zoals Sunekos®, vormen opnieuw een andere categorie.

Deze producten combineren hyaluronzuur met specifieke aminozuren die dienen als bouwstenen voor de synthese van collageen en elastine. Experimentele en klinische studies suggereren dat zij de activiteit van fibroblasten kunnen ondersteunen en daarmee bijdragen aan verbetering van huidkwaliteit en elasticiteit.

Interessant is dat sommige onderzoeken daarnaast aanwijzingen laten zien voor effecten op collageen type IV en VII, twee collageentypes die een rol spelen in de structuur van het basaalmembraan. Hoewel dit biologisch interessant is, blijft de klinische betekenis hiervan voorlopig nog onderwerp van verder onderzoek.

Multicomponentbehandelingen

NCTF® (New Cellular Treatment Factor) neemt opnieuw een eigen plaats in.

Dit product bevat een combinatie van niet-gecrosslinkt hyaluronzuur, vitaminen, aminozuren, cofactoren, antioxidanten en mineralen. Het uitgangspunt is niet het stimuleren van één specifiek biologisch proces, maar het ondersteunen van meerdere metabole processen die betrokken zijn bij huidfunctie en celactiviteit.

Voor deze multicomponentbenadering bestaat klinische evidentie voor verbetering van huidkwaliteit en hydratatie. Tegelijk blijft het lastig om vast te stellen welk onderdeel van de formule verantwoordelijk is voor welk effect. Dat maakt de wetenschappelijke interpretatie complexer dan bij producten met één duidelijk werkingsmechanisme.

Wat géén skinbooster is

Juist omdat de term zo breed wordt gebruikt, ontstaat soms ook verwarring over behandelingen die er eigenlijk niet onder vallen.

Fillers zijn bedoeld om volume te herstellen, contouren te ondersteunen of anatomische structuren te verbeteren. Hoewel sommige fillers indirect ook een gunstig effect op de huid kunnen hebben, is dat niet hun primaire doel.

Biostimulatoren zoals PLLA en calciumhydroxylapatiet hebben eveneens een ander werkingsmechanisme. Zij stimuleren de lichaamseigen collageenaanmaak via een gecontroleerde weefselreactie en worden vooral ingezet wanneer structurele ondersteuning of collageenopbouw gewenst is.

Botuline toxine werkt weer volledig anders. Daarbij wordt geen invloed uitgeoefend op huidkwaliteit of collageen, maar op de spieractiviteit die verantwoordelijk is voor dynamische rimpels.

Deze behandelingen kunnen elkaar uitstekend aanvullen, maar ze zijn biologisch niet met elkaar te vergelijken.

Soms loopt de marketing voor op de wetenschap

De esthetische geneeskunde ontwikkelt zich nog altijd razendsnel. Vrijwel ieder jaar verschijnen verschillende nieuwe producten, nieuwe combinaties, en nieuwe toepassingen.

Dat is een positieve evolutie, maar ze vraagt ook om nuance.

Voor sommige behandelingen beschikken we inmiddels over meerdere gerandomiseerde klinische studies en een groeiende hoeveelheid praktijkervaring. Voor andere producten is de wetenschappelijke onderbouwing voorlopig nog beperkt tot kleinere onderzoeken of observationele studies.

Dat betekent niet automatisch dat een behandeling niet werkt. Wel betekent het dat de mate van zekerheid over de effectiviteit verschilt.

De juiste vraag is belangrijker dan het juiste product

Misschien is de belangrijkste conclusie van deze blog wel dat er geen "beste skinbooster" bestaat.

Er bestaat alleen een behandeling die beter of minder goed aansluit bij wat een huid op dat moment nodig heeft.

Die keuze hangt af van veel factoren: leeftijd, huidkwaliteit, anatomie, leefstijl, verwachtingen en het uiteindelijke behandeldoel.

Pas wanneer duidelijk is wat we biologisch proberen te verbeteren, kunnen we bepalen welke behandeling daar het best bij past.

En misschien is dat wel precies de reden waarom de naam op de verpakking uiteindelijk minder belangrijk is dan de biologie erachter.